De Britse premier Boris Johnson heeft zondag, in een van tevoren opgenomen televisietoespraak, de eerste versoepelingen aangekondigd van de Britse lockdown. Ook al stijgt het dodental in het zwaarst getroffen Europese land nog steeds dagelijks met honderden tegelijk. Johnson kondigde een stappenplan aan om de komende maanden delen van de maatschappij in beweging te krijgen. Hij kwam wel met een belangrijke waarschuwing: „Alles is afhankelijk van in hoeverre wij het aantal besmettingen onder controle hebben”, aldus de premier.

Vanaf woensdag mogen bewoners in Engeland weer meer dan één keer per dag sporten en dat mogen ze buiten doen. Ze mogen dus weer reizen naar het strand of naar een tennisbaan. Vanaf 1 juni mogen sommige winkels weer open en kunnen de jongste en oudste leerlingen op basisscholen weer naar hun klas – mits het de goede kant opgaat met het intomen van het coronavirus. Als het mogelijk is voldoende afstand te bewaren, zouden begin juli pubs en restaurants weer open kunnen.

Ook richt de regering een nieuw zogenoemd ‘bioveiligheidscentrum’ op. Onderzoekers moeten continu het dreigingsniveau bijhouden. Bij stand 1, het laagste niveau, is Covid-19 uitgeroeid in het VK. Bij 5, het hoogste, kan de gezondheidsdienst het aantal patiënten niet aan. Volgens Johnson zit het VK nu op niveau 4 en beweegt het zich richting niveau 3. Om het dreigingsniveau te bepalen kijkt het instituut naar de reproductiewaarde (het aantal anderen dat één besmet persoon besmet) en het totaal aantal Covid-19-gevallen.

Niet meer blijf thuis, maar blijf alert

De toespraak van Johnson zaaide zondag verwarring. Personeel dat niet thuis kan werken mag weliswaar weer naar zijn werk reizen, maar wordt aangeraden het ov te mijden. Hoe dat in de praktijk werkt en voor wie deze boodschap geldt, legde Johnson niet uit. De afgelopen zeven weken van lockdown was de opdracht van de regering: blijf thuis. Die boodschap wordt nu ingeruild voor: blijf waakzaam.

Nicola Sturgeon, de premier van Schotland, toonde zich op een persconferentie in Edinburgh bijzonder negatief over de aanpassing. „Gezien de fragiele vooruitgang die wij geboekt hebben en gezien het kritieke punt waar we ons op bevinden, zou het een catastrofe zijn om de boodschap van ‘blijf thuis’ te laten varen. Ik ben niet bereid dat te doen”, zei Sturgeon, tevens partijleider van de Schotse nationalisten die onafhankelijkheid nastreven. ‘Blijf waakzaam’ is volgens Sturgeon „vaag en onnauwkeurig”. De Welshe regering kondigde ook aan niet mee te gaan in de koerswijziging. In Wales en Schotland blijft ‘blijf thuis’ onverminderd van kracht.

Het gevolg is dat verschillende Britten met verschillende regimes te maken krijgen. Engelsen mogen de auto pakken en naar het strand rijden om te vissen, hardlopen of zwemmen. De Welsh mogen alleen rond huis sporten. Of een bouwvakker die in Zuid-Schotland woont, naar zijn werk kan in Noord-Engeland, is de vraag.

Onvoldoende inspraak

De kritiek op de handelswijze van Johnson versterkt het beeld van een premier die besluiten in zeer kleine kring neemt, en onvoldoende inspraak inwint van uiteenlopende stemmen. De medische en wetenschappelijke adviezen en berekeningen van het Britse comité van experts, zijn niet openbaar. Johnson laat het grootste gedeelte van zijn ministerploeg buiten de vergaderingen waar de besluiten genomen worden.

Johnson bedankte Britten voor hun inzet en ontberingen van de afgelopen twee maanden. Hij kondigde ook aan dat hij er alles aan zal doen om hen veilig te houden. Zo moeten reizigers die vanuit het buitenland – Ierland en Frankrijk uitgezonderd – per vliegtuig arriveren binnenkort verplicht twee weken in quarantaine. Ook die maatregel is onduidelijk. Moeten passagiers die van Schiphol naar Heathrow vliegen wel twee weken binnenblijven, maar passagiers die met de veerboot van Hoek van Holland naar Harwich komen niet?

Johnsons taak de komende tijd reikt verder dan het virus terugdringen. Terwijl de premier meer van de grove schets is, hunkeren Britten naar details. Hij moet nu zorgen dat de mist optrekt.

Een versie van

dit artikel

verscheen ook in

nrc.next
van 11 mei 2020



Source link